Tragiczne wydarzenia, które rozegrały się w sobotę w Krakowie i Ostrowcu Świętokrzyskim, wywołały w internecie falę dezinformacji. Narzędzia AI spotęgowały chaos: internauci wykorzystywali je na ogromną skalę do „poprawiania” zdjęć czy stopklatek z filmików zamieszczanych w sieci. W efekcie rozpowszechniali także szczegóły, których nie było w oryginalnych materiałach.
NASK podsumowuje krążące w sieci narracje i pokazuje przykłady wykorzystania AI do manipulowania zdjęciami oraz innymi treściami dotyczącymi tych wydarzeń.
Próby odczytywania niewyraźnego szczegółu na za pomocą AI prowadziły do powstawania napisów i symboli, które stawały się podstawą kolejnych interpretacji. Co prawda generatywna obróbka obrazu potrafi uzupełnić brakujące informacje treścią, która wygląda wiarygodnie, jednak nie odzwierciedla to rzeczywistości. W ten sposób narzędzie oparte o sztuczną inteligencję dostarcza materiału do dalszej dezinformacji.
Jak nie dać się zwieść obrazom przerobionym przez AI? 4 zasady
Szukaj oryginału, a nie wersji o najlepszej jakości. Staraj się dotrzeć do pierwszego źródła i pełnego kadru. Nie ufaj obrazom o najlepszej jakości.
Ostry detal z rozmytego źródła powinien zapalić czerwoną lampkę. Napisy, cyfry, symbole, pora dnia: tu AI zmyśla najchętniej.
Ufaj sprawdzonym źródłom, nie chatbotom. Śledź w internecie organizacje fact-checingowe (Demagog, Konkret24), komunikaty służb. Opisy AI również halucynują!
Nie “poprawiaj” i nie podawaj dalej. Nawet w dobrej wierze możesz rozpowszechniać dezinformację.
– Nie każda korekta zdjęcia zmienia jego przekaz. Klasyczne wyostrzanie czy rozjaśnianie różni się od generatywnej rekonstrukcji, która może wprowadzać do obrazu nowe, nieistniejące szczegóły – podkreśla Ewelina Bartuzi –Trokielewicz, kierowniczka Zakładu Analiz Audiowizualnych i Systemów Biometrycznych w NASK. – Przede wszystkim nie należy rozpowszechniać uzyskanych samodzielnie materiałów jako dowodów czy dokumentacji wydarzeń. W taki sposób, nawet nieświadomie możemy przyczyniać się do powstawania i dalszego rozpowszechniania dezinformacji.
Samo zestawienie dwóch wersji zdjęcia nie zawsze pozwala ustalić, jak je zmodyfikowano. Większa czytelność nie jest gwarancją prawdziwości, a każdy kolejny udostępniony falsyfikat może utrwalać fałszywy obraz wydarzeń.