Prawie 30 proc. Polaków w wieku 18-24 lata deklaruje, że czuje się pewnie w świecie finansów – wynika z najnowszej edycji badania Financial Wellbeing, realizowanego na zlecenie IPF Group, właściciela Provident Polska. To wyraźnie mniej niż wśród starszych Polaków i najmniej wśród młodych mieszkańców badanych krajów Europy Środkowo-Wschodniej.
Skalę różnic w poczuciu pewności finansowej młodych Polaków najwyraźniej pokazuje porównanie z rówieśnikami z innych krajów regionu. W Czechach pewność finansową deklaruje 62 proc. osób w wieku 18-24 lata, na Węgrzech 53 proc., Estonii 51 proc., Łotwie 48 proc., w Rumunii 67 proc., a na Litwie aż 75 proc. Polska, z wynikiem 29,8 proc., zajmuje ostatnie miejsce w zestawieniu. Stanowi to spadek w stosunku do poprzedniego roku o niemal 12 pkt proc. W analogicznym badaniu z 2025 r. odsetek młodych Polaków deklarujących pewność w świecie finansów wynosił prawie 42 proc.
Pierwsza praca, studia, wyprowadzka z domu czy samodzielne zarządzanie budżetem – to wyzwania, przed którymi stają młodzi ludzie podejmując pierwsze samodzielne decyzje finansowe, a tymczasem właśnie młodzi dorośli czują się w tym obszarze najmniej pewnie.
– W finansach pewność buduje się także doświadczaniem. Problem w tym, że pierwsze poważne decyzje trzeba podejmować nim zdążymy je zdobyć. Dlatego młodym ludziom potrzebne są przede wszystkim praktyczne wskazówki, jak planować wydatki, na co zwracać uwagę przy wyborze produktu finansowego albo czy dane zobowiązanie mieści się w naszym budżecie – mówi Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.
Finansowa pewność przychodzi z wiekiem
Ogółem pewność finansową deklaruje 53 proc. Polaków, co nie odbiega od średniej innych państw regionu. Podobnie dane wyglądają w grupach wiekowych 25-34 i 35-44 lata i jest to odpowiednio 57 i 58 proc., a wśród osób w wieku 55-65 lat – 48 proc. Istotne różnice widać natomiast pod kątem płci, ponieważ w Polsce pewność finansową deklaruje 62 proc. mężczyzn, a w przypadku kobiet już tylko 44 proc. respondentek. Niższa samoocena pewności finansowej kobiet jest widoczna także w innych krajach regionu, jednak różnice między płciami są mniejsze i wynoszą od 5 do 10 pkt proc. Badanie wskazuje, że pewne różnice są także ze względu na miejsce zamieszkania – w Polsce, wśród mieszkańców terenów wiejskich pewnie w obszarze finansów czuje się 44 proc, a w dużych miastach 58 proc.
Praktycznej wiedzy finansowej brakuje już w szkole
Wyniki badania pokazują, że problem z praktyczną wiedzą finansową nie zaczyna się wraz z wejściem w dorosłość. Aż 45 proc. Polaków uważa, że szkoła nie dała im żadnej praktycznej wiedzy finansowej, a kolejne 31 proc. ocenia, że otrzymało ją jedynie w ograniczonym zakresie.
Jednocześnie większość Polaków popiera obowiązkową edukację finansową w szkołach – 80 proc. widzi konieczność uwzględnienia jej w programie szkoły (w tym 61 proc. zdecydowanie), a 59 proc. w podstawowych (w tym 36 proc. zdecydowanie).
Co ciekawe, najmłodsi badani są bardziej sceptyczni wobec wprowadzania takich zajęć już w szkole podstawowej. Popiera je jedynie 39 proc. osób w wieku 18-24 lata, podczas gdy obowiązkową edukację finansową w szkole średniej – 76 proc. W starszych grupach wiekowych takie poparcie na poziomie szkoły podstawowej jest znacznie wyższe i wynosi od 56 do 67 proc.
Ponadto wyniki badania wskazują, że ok. 65 proc. ankietowanych uważa, że również sektor finansowy powinien podejmować działania na rzecz zwiększania wiedzy finansowej. Jednocześnie 71 proc. Polaków jest zdania, że wysoki poziom edukacji finansowej pomaga zapobiegać wykluczeniu finansowemu.
Gdy brakuje pieniędzy, młodzi zwracają się do bliskich
Według wyników badania Finance Wellbeing, najmłodsi częściej o pożyczkę zwracają do rodziny niż do instytucji finansowych.
– To co widzimy, dla młodych dorosłych rodzina i znajomi są pierwszym wyborem, gdzie szukają wsparcia finansowego. W ciągu ostatniego roku, niemal 40 proc. osób w wieku 18-24 lata pożyczało pieniądze od członków rodziny, a 31 proc. konkretnie od rodziców. Przyjaciele i znajomych wsparli niemal 12 proc. najmłodszych respondentów. Jednocześnie, z pomocy instytucji finansowych skorzystało w tym czasie 18 proc. badanych. – mówi Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.– Taki wybór może mieć różne przyczyny – od łatwiejszej dostępności takiego wsparcia po niepewność związaną z wyborem odpowiednich produktów finansowych czy ograniczoną zdolność kredytową – dodaje.
W kolejnych grupach wiekowych proporcje się zmieniają: wśród 25-34 latków od rodziny pożyczało 28 proc., a z instytucji finansowych 33 proc., natomiast w grupie 35-44 lata było to odpowiednio 24 i 35 proc.