Kilka minut i parę kliknięć. Wprawnemu cyberprzestępcy to wystarczy, by uruchomić stronę z fałszywymi ofertami rezerwacji biletów, hoteli czy atrakcji wakacyjnych. A dziś planowanie wakacji bez internetu jest praktycznie niemożliwe. Dlatego coraz częściej padamy ofiarami oszustów w sieci. Tym bardziej, że dzięki sztucznej inteligencji fałszywe witryny są niemal nie do odróżnienia od prawdziwych.
Jeszcze kilka lat temu przygotowanie fałszywej strony internetowej, profesjonalnie wyglądającego sklepu czy atrakcyjnej oferty wymagało czasu, odpowiednich umiejętności i zaangażowania wielu narzędzi. Dziś wiele z tych elementów można wygenerować za pomocą sztucznej inteligencji w ciągu kilku minut.
– AI potrafi stworzyć nazwę sklepu lub hotelu, przygotować logo, napisać opisy produktów i ofert, wygenerować realistyczne zdjęcia, a nawet stworzyć regulamin czy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania – mówi Anna Kwaśnik, ekspertka NASK ds. edukacji cyfrowej. – Dzięki temu cyberprzestępcy mogą szybciej przygotowywać kolejne kampanie i łatwo dostosowywać je do sezonowych wydarzeń, takich jak wakacje.
Fałszywe sklepy, oferty i obiekty tworzone przez AI
Fałszywa oferta hotelu może na pierwszy rzut oka wydawać się prawdziwa, zwłaszcza, gdy zawiera:
- zdjęcia obiektu wraz z piękną scenerią okolicy,
- opis obiektu z informacjami o udogodnieniach,
- atrakcyjną lokalizację, która ma przekonać, że najważniejsze atrakcje są w małej odległości,
- bardzo korzystną cenę,
- opinie zadowolonych z pobytu gości.
Co więcej, cyberprzestępcy mogą kontaktować się z potencjalnymi ofiarami, podszywając się pod właścicieli lub pracowników hotelu. Za pośrednictwem komunikatorów, wiadomości e-mail czy mediów społecznościowych próbują uwiarygodnić ofertę i wywołać presję czasu, informując np. o „ostatnim wolnym pokoju” lub „promocji ważnej tylko do końca dnia”. Ich celem jest skłonienie użytkownika do szybkiego działania – wpłaty zaliczki lub pełnej kwoty rezerwacji, podania danych karty płatniczej albo danych logowania do bankowości elektronicznej za pośrednictwem przesłanego linku.
Ostatecznie, kontakt się urywa, a rezerwujący dowiaduje się, że został oszukany.
Prawdziwy obiekt, fałszywa strona
Oszuści próbują wszelkich sposobów na osiągnięcie swoich celów. Tworzenie stron czy ofert nieistniejących obiektów to jedna strona medalu, drugą może być podszywanie się pod dobrze znane hotele:
- tworzenie stron łudząco przypominających oryginalne obiekty wypoczynkowe,
- kopiowanie zdjęć, opisów czy historii danego obiektu,
- tworzenie fałszywych profili właścicieli obiektu czy samych hoteli.
– Przestępcy, przy pomocy tych profili, mogą kontaktować się z klientami, podszywając się pod obsługę albo właścicieli danego miejsca – ostrzega Katarzyna Grabowska. – Usilnie próbują udowodnić, że oferta jest prawdziwa.
W takich przypadkach sama weryfikacja zdjęć, opisów czy lokalizacji obiektu to za mało. Dlatego tak ważne jest dokładne sprawdzenie miejsca i tego, czy na pewno mamy do czynienia z rzetelnym i prawdziwym miejscem.
Zanim zarezerwujesz, zwróć uwagę, czy oferta nie zawiera:
- wyjątkowo niskiej ceny w porównaniu z podobnymi obiektami,
- komunikatów wywołujących presję czasu, np. „ostatni wolny pokój”, „promocja tylko dziś”,
- wielu bardzo podobnych opinii opublikowanych w krótkim czasie.
Dodatkowo sprawdź:
- adres strony internetowej – czy domena nie zawiera literówek lub nietypowych dodatków oraz czy odpowiada oficjalnej stronie obiektu,
- lokalizację – czy hotel lub apartament faktycznie istnieje i jest widoczny w mapach,
- opinie – poszukaj ich również poza stroną internetową obiektu,
- dane obiektu – sprawdź, czy figuruje w oficjalnych rejestrach (w Polsce, np. w Centralnym Wykazie Obiektów Hotelarskich),
- kontakt – upewnij się, że możliwy jest kontakt telefoniczny z obiektem.
AI pomaga także w wyłudzaniu zwrotów i reklamacji
– Sztuczna inteligencja wykorzystywana jest nie tylko do tworzenia fałszywych sklepów czy ofert – ostrzega Anna Kwaśnik. – Coraz częściej pojawiają się również próby wyłudzania pieniędzy od sprzedających na platformach sprzedażowych.
Po otrzymaniu przesyłki nieuczciwy kupujący może twierdzić, że produkt jest uszkodzony, niezgodny z opisem lub nie działa prawidłowo. Do uwiarygodnienia swoich roszczeń może wykorzystać zdjęcia zmodyfikowane przy pomocy narzędzi AI lub wygenerowane obrazy przedstawiające rzekome uszkodzenia. Ponieważ na wielu platformach sprzedażowych środki są przekazywane sprzedającemu dopiero po potwierdzeniu prawidłowej realizacji transakcji, takie fałszywe zgłoszenia mogą opóźnić wypłatę pieniędzy lub doprowadzić do wszczęcia postępowania reklamacyjnego.
W przypadku sprzedaży elektroniki ryzyko może dotyczyć również prób podmiany urządzenia lub jego elementów, zgłaszania fikcyjnych usterek czy kwestionowania autentyczności produktu.
Jak ograniczyć ryzyko?
Jeżeli sprzedajesz wartościowy przedmiot, np. telefon, laptop, aparat fotograficzny czy konsolę:
- wykonaj zdjęcia urządzenia z każdej strony przed wysyłką,
- sfotografuj lub zapisz numer seryjny i numer IMEI (jeśli dotyczy),
- nagraj krótki film pokazujący, że urządzenie działa prawidłowo,
- udokumentuj proces pakowania przesyłki,
- zachowaj potwierdzenie nadania oraz całą korespondencję prowadzoną za pośrednictwem platformy.
Tak przygotowana dokumentacja może okazać się pomocna w przypadku sporu dotyczącego stanu sprzedawanego przedmiotu.
Sztuczna inteligencja zmienia sposób, w jaki korzystamy z internetu, ale nie zwalnia nas z odpowiedzialności za podejmowane decyzje. Niezależnie od tego, czy planujesz wakacje, robisz zakupy czy rezerwujesz nocleg, weryfikuj informacje i nie podejmuj decyzji pod wpływem emocji lub presji czasu. To najskuteczniejsza ochrona przed współczesnymi oszustwami.