39% nastolatków doświadczających przemocy w sieci, dziesiątki tysięcy dzieci bezradnych wobec cyberagresji seksualnej i globalne koncerny ignorujące zgłoszenia pokrzywdzonych. Ministerstwo Cyfryzacji publikuje „Czarną księgę młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce”, dramatyczny bilans krzywd polskich dzieci w internecie. Publikacji towarzyszy bezpośredni apel do Prezydenta RP o podpisanie ustawy wdrażającej unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA). Czas na podjęcie decyzji upływa w piątek, 13 listopada.
Opracowana przez Ministerstwo Cyfryzacji publikacja podsumowuje dane polskich i międzynarodowych instytucji badawczych (m.in. NASK, Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, Dyżurnet.pl oraz WHO). Obraz, jaki wyłania się z dokumentu, jednoznacznie dowodzi, że samoregulacja cyfrowych gigantów poniosła całkowitą klapę, a rodzice i szkoła zostali pozostawieni sami sobie w walce z algorytmami zaprojektowanymi tak, by uzależniać i żerować na skrajnych emocjach.
Najważniejsze fakty przedstawione w „Czarnej księdze”:
Plaga przemocy rówieśniczej i osamotnienie ofiar: 39% polskich nastolatków doświadczyło cyberprzemocy (wyzywania, ośmieszania, poniżania czy szantażu). U blisko co czwartej ofiary (24%) nękanie powraca co najmniej raz w miesiącu. Aż 47% pokrzywdzonych uczniów nikomu o tym nie powiedziało i nie podjęło żadnych działań.
Drastyczna skala cyberagresji seksualnej: Blisko połowa badanych nastolatków (45,5%) w wieku 14–18 lat padła w ostatnim roku ofiarą cyberagresji seksualnej. Co dziesiątemu uczniowi (10,6%) grożono ujawnieniem materiałów intymnych. Ponad 70% pokrzywdzonych ukryło najbardziej dotkliwy incydent przed dorosłymi, a 76,5% ofiar nie znało tożsamości swojego oprawcy.
Fikcja barier wiekowych: Choć regulaminy platform formalnie wymagają ukończenia 13 lat, z samego TikToka w Polsce korzysta aktywnie około 760 tysięcy dzieci w wieku 7–12 lat, a z Instagrama – blisko 290 tysięcy. Średni wiek pierwszego kontaktu z pornografią w sieci wynosi w Polsce 11 lat i 3 miesiące.
Nowe zagrożenia AI: Zwykłe zdjęcie szkolne może posłużyć generatorom obrazów (takim jak Grok) do tworzenia fałszywych materiałów rozbierających i szantażowania dzieci. Choć 70% nastolatków korzysta ze sztucznej inteligencji, aż 63% nie zna pojęcia deepfake.
Brak reakcji platform: Platformy technologiczne masowo ignorują sygnały o naruszeniach – w I półroczu 2026 r. aż 76% zgłoszeń w monitoringu NASK zostało odrzuconych lub pozostawionych bez interwencji (platforma X odrzuciła blisko 79% zgłoszeń).
Dlaczego ustawa wdrażająca DSA jest niezbędna?
Europejski Akt o usługach cyfrowych (DSA) wprowadza twarde obowiązki dla dostawców usług internetowych, zakazując m.in. manipulacyjnych i uzależniających interfejsów (dark patterns), profilowania reklam wobec małoletnich oraz zmuszając do rzetelnej oceny ryzyka systemowego dla praw dziecka.
Samo unijne rozporządzenie wymaga jednak sprawnego krajowego aparatu wykonawczego. Ustawa, która trafiła do podpisu Prezydenta RP wprowadza szybkie ścieżki usuwania nielegalnych materiałów: umożliwia wydawanie natychmiastowych nakazów zwalczania nielegalnych treści (w tym szantażu intymnego i materiałów krzywdzących dzieci). Dodatkowo ustawa kładzie kres bezkarności korporacji: Daje podstawy do nakładania dotkliwych sankcji finansowych na dostawców, którzy odrzucają uzasadnione skargi użytkowników i lekceważą bezpieczeństwo najmłodszych.
Wicepremier Krzysztof Gawkowski: – Dzieci nie mogą czekać, aż dorośli zakończą polityczne spory.
Otwierający „Czarną księgę” list Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego jest bezpośrednim apelem do Prezydenta RP:
Zwracam się dziś do Pana nie tylko jako do głowy państwa, w której rękach spoczywa decyzja o przyszłości prawa, które może chronić miliony Polek i Polaków. Zwracam się do Pana także jako do ojca, bo gdy rozmawiamy o bezpieczeństwie dzieci w internecie, za nazwami ustaw, przepisami i politycznymi sporami kryje się doświadczenie, które każdy rodzic potrafi sobie wyobrazić.
Nie możemy pozwolić, żeby odpowiedzią państwa na tę rzeczywistość była bezradność. Bezpieczeństwo dzieci i wolność nie są wartościami, które musimy sobie przeciwstawiać. Przeciwnie, dziecko, które boi się przemocy, szantażu czy upokorzenia, nie jest naprawdę wolne.
Na końcu tej historii nie ma europejskiego rozporządzenia, politycznego sporu ani kompetencji kolejnej instytucji. Jest dziecko, które czeka na pomoc. Jest rodzic, który chce je ochronić. I jest państwo, które musi udowodnić, że potrafi stanąć po ich stronie. Panie Prezydencie, dzieci nie mogą czekać, aż dorośli zakończą swoje polityczne spory.
Decyzja musi zapaść do piątku, 13 listopada
Ustawa wdrażająca Akt o usługach cyfrowych oczekuje na decyzję Prezydenta RP. Zgodnie z konstytucyjnymi terminami czas na złożenie podpisu upływa w piątek, 13 listopada.
– Ustawa wdrażająca Akt o usługach cyfrowych, która czeka na podpis Prezydenta, nie tworzy żadnych uznaniowych mechanizmów ani nowej cenzury. Nakazy usuwania treści w polskiej ustawie są wyłącznie bezpośrednim odzwierciedleniem czynów zabronionych z Kodeksu karnego, państwo nie będzie ścigać poglądów, lecz przestępstwa – powiedział wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski – Wprowadzamy przy tym precyzyjny i bezpieczny podział: w sprawach najbardziej drastycznych, uderzających w życie, zdrowie i intymność dzieci, gdzie liczy się każda godzina i minuta, nakazy będą miały rygor natychmiastowej wykonalności. Nie możemy pozwolić, by krzywda najmłodszych trwała w sieci przez kolejne dni czy tygodnie. W pozostałych przypadkach decyzja o zablokowaniu treści będzie należała do niezawisłego sądu. To rozwiązanie w pełni zabezpiecza wolność słowa i standardy konstytucyjne, a jednocześnie daje państwu realne narzędzia do ochrony najsłabszych przed przestępcami – dodał.
Każdy kolejny dzień zwłoki we wdrożeniu przepisów oznacza brak skutecznych narzędzi ochrony dla polskich dzieci, brak możliwości dyscyplinowania globalnych korporacji technologicznych i pozostawienie najmłodszych obywateli sam na sam z cyfrową przemocą.