Transformacja technologiczna przedsiębiorstw jest jednym z czterech głównych filarów unijnego programu „Droga ku cyfrowej dekadzie”. Dokument, który wszedł w życie w 2023 roku, zakłada między innymi, że do 2030 roku 75 proc. europejskich przedsiębiorstw wdroży rozwiązania z obszaru analizy danych, chmury obliczeniowej i sztucznej inteligencji. Dotychczasowe postępy nie dają nadziei na realizację tego celu. Firmy mierzą się ze zbyt wieloma barierami na drodze do wdrożenia nowych technologii. Aktualnie najbardziej istotnymi są obawy o bezpieczeństwo, luka kompetencyjna i kultura organizacyjna. W badaniu z 2026 roku na ostatnią z tych kwestii zwróciło uwagę 44 proc. europejskich przedsiębiorstw – o 7 punktów procentowych więcej niż rok temu.
Tempo zmian w UE jest zbyt wolne?
Unijny raport z postępów w zakresie transformacji cyfrowej Europy potwierdza duży problem organizacji z wdrożeniem nowych technologii. Zgodnie z założeniami polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 roku 90 proc. małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) powinno osiągnąć podstawowy poziom cyfryzacji, a 75 proc. wszystkich firm – wprowadzić rozwiązania z obszaru chmury obliczeniowej, sztucznej inteligencji i analizy danych.
Tymczasem według prognoz jedynie pierwszy cel zostanie osiągnięty w wyznaczonym terminie. Aktualnie już 71 proc. europejskich MŚP wykorzystuje technologie cyfrowe w co najmniej podstawowym zakresie. Jak zauważa Sebastian Jaworski, wiceprezes Linux Polska, w ciągu najbliższych lat raczej nie uda się spełnić pozostałych założeń.
– Między 2021 a 2025 rokiem odsetek firm korzystających z chmury obliczeniowej wzrósł z 34 do niespełna 47 proc. Przy takim tempie transformacji próg 75-procentowy zostanie osiągnięty prawdopodobnie dopiero w 2040 roku. Wdrożenie sztucznej inteligencji zwiększyło się z kolei z 8 do 20 proc., a założone minimum, przy zachowaniu dotychczasowego tempa adaptacji, zostanie zrealizowane w 2035 roku. Komisja Europejska zauważa w swoim raporcie, że inwestycje w technologie nie wpłyną na produktywność, jeśli nie będą szły w parze ze zmianą podejścia organizacji do transformacji. Mowa o przemodelowaniu procesów biznesowych, rozwoju kompetencji pracowników, a także budowaniu kultury otwartości. Konieczne jest zatem stworzenie w firmie koalicji promotorów i wykonawców zmiany, którzy będą realizować te zadania – dodaje Sebastian Jaworski, wiceprezes Linux Polska.
Finanse coraz mniejszą barierą dla transformacji
Jeszcze w 2025 roku głównym wyzwaniem firm w związku z wdrażaniem nowych technologii były ograniczenia budżetowe. Czynnik ten blokował działania niemal 6 na 10 europejskich organizacji (57 proc.). W ciągu zaledwie roku odsetek firm wskazujących na bariery finansowe spadł o 14 punktów procentowych. Jak tłumaczy Magdalena Lasecka, Director Project Management Office w Linux Polska, powody tej zmiany są złożone.
– Firmy liczą na szybki zwrot z inwestycji w transformację cyfrową. Początkowe koszty związane przykładowo z wdrożeniem baz danych mogą mieć nieco mniejsze znaczenie w kontekście korzyści, które czekają na organizację – od przyspieszenia analizy danych, przez dokładniejsze wyniki, aż po lepsze decyzje biznesowe. Mniejsza skala ograniczeń budżetowych w związku z wdrożeniem nowych technologii jest również związana z coraz większą popularnością rozwiązań open source. Przedsiębiorstwa nie są już uzależnione od produktów prywatnych dostawców oraz ich polityk cenowych. Mogą skorzystać z oprogramowania z otwartym kodem źródłowym, które poza niższymi kosztami oznacza również większą elastyczność – dodaje Magdalena Lasecka, Director Project Management Office w Linux Polska.
Zmiana wstrzymana przez kulturę organizacyjną?
Przełamywanie bariery finansowej nie oznacza jednak, że firmy mają otwartą drogę do transformacji cyfrowej. Tegoroczne badania uwydatniają inne źródła problemu. W pierwszej trójce wyzwań znalazły się bowiem obawy związane z bezpieczeństwem i prywatnością (51 proc. odpowiedzi), brak wykwalifikowanej kadry (44 proc.) oraz kultura organizacyjna (44 proc.). Przedsiębiorstwa niepokoją się o to, że nowe technologie mogą zwiększyć ryzyko cyberataku i wycieku danych. Niedobór specjalistów wpływa z kolei na trudności związane z wdrożeniem tych rozwiązań i oceną ich ryzyka.
A co z ostatnią z wymienionych kwestii? Jak wyjaśnia Dariusz Świąder, prezes Linux Polska, wynika ona przede wszystkim z niechęci do zmian.
– Na kulturę organizacyjną składa się wiele czynników, takich jak wspólne wartości, zasady współpracy i komunikacji czy nawyki pracy. Odejście od dobrze znanych, często utrwalonych przez lata procesów rzadko spotyka się z otwartością pracowników. W przypadku planów wdrożenia nowych technologii postawa ta jest związana głównie z obawami o brak wystarczających kompetencji. Ten problem zauważamy często w organizacjach przechodzących transformację chmurową. Faktycznie, migracja systemów wiąże się z dużymi zmianami w zakresie procesów, narzędzi i umiejętności. Dlatego wdrożenie powinno odbywać się stopniowo – w cyklach, które pozwalają na naukę, testowanie i udoskonalanie nowych rozwiązań – mówi Dariusz Świąder, prezes Linux Polska.
Niemal 8 spośród 10 badanych (79 proc.) uważa, że polityka cyfrowa powinna być jednym z priorytetów UE na przyszłość. Dla niemal równie licznej grupy (80 proc.) ważne jest, by Unia Europejska stała się światowym liderem w obszarze infrastruktury technologicznej[9]. Stopień realizacji programu „Droga ku cyfrowej dekadzie” pokazuje, że do osiągnięcia tego celu jest jeszcze daleko. Jednym z powodów jest zbyt wolne tempo transformacji cyfrowej przedsiębiorstw. Okazuje się, że wdrożenie nowych technologii coraz mniej zależy od ograniczeń budżetowych. Głównymi barierami są obecnie bezpieczeństwo, luka kompetencyjna i kultura organizacyjna. W takiej sytuacji najważniejszym zadaniem firm jest budowanie zaufania do zmiany i tworzenie warunków, które jej sprzyjają. W działaniach tych niezbędne są dwie kwestie: angażowanie pracowników w proces transformacji i rozwijanie ich umiejętności.