Jakość usług telekomunikacyjnych na trasach kolejowych

117 godzin testów, 8500 przejechanych kilometrów, 10 tysięcy wykonanych połączeń głosowych i tyle samo prób transmisji danych. W 2016 r. przeprowadziliśmy testy jakości usług telekomunikacyjnych na głównych trasach kolejowych w Polsce. Kampania pomiarowa, prowadzona przez UKE we współpracy z Systemics PAB Sp. z o.o., trwała od 3 do 23 sierpnia br. i objęła czterech największych operatorów sieci ruchomych w Polsce: Orange Polska S.A. (Orange), P4 Sp. z o.o. (Play), Polkomtel Sp. z o.o.

(Plus) oraz T-Mobile Polska S.A. (T-Mobile).

W badaniu skoncentrowaliśmy się na wskaźnikach jakości: skuteczności połączeń, czasie wykonania połączenia, ilości połączeń przerwanych i jakości mowy dla usługi głosowej oraz prędkości transmisji danych, opóźnieniach pakietów danych, zmienności opóźnień pakietów danych i utraty pakietów danych dla usługi transmisji danych. Zmierzyliśmy też  wskaźniki użycia technologii, dostępności sieci i poziom sygnału radiowego.

W  trakcie  badania  pociągi  przejechały  około  8,5  tysiąca  kilometrów,  częściowo po pokrywających się trasach. Czas testowania usług (usługi głosowej i dostępu do Internetu)
operatorów wyniósł 117 godzin. Dla każdego operatora wykonano około 2,5 tysiąca połączeń głosowych i tyle samo różnego typu testów usługi transmisji danych (dostępu do Internetu). Badanie  usług  zostało  przeprowadzone  z  punktu  widzenia  użytkownika  końcowego, czyli  z  wnętrza  jadącego  pociągu,  przy  wykorzystaniu  dwóch  przenośnych  zestawów pomiarowych QualiPoc Freerider III firmy SwissQual, osobno dla badania usługi głosowej i  dla  transmisji  danych. Usługi  głosowe  Play  były  badane  z  aktywną  funkcją  roamingu krajowego,  natomiast  w  przypadku  usługi  dostępu  do  Internetu  wykorzystano  karty  SIM zgodne z ofertą usług internetowych operatora, świadczonych wyłącznie we własnej sieci.

Generalnym   wnioskiem   z   przeprowadzonego   badania   na   trasach   kolejowych
jest   to, że wszyscy czterej operatorzy uzyskują wyniki na zbliżonym poziomie, dla poszczególnych
wskaźników  jakości  usług.  Występujące  różnice  pomiędzy  operatorami  nie  powinny przekładać się w istotny sposób na odbiór jakości usług przez użytkowników. Bezwzględne wartości  uzyskanych  wskaźników  świadczą  o  dobrej  jakości  usług,  umożliwiającej użytkownikom  korzystanie  zarówno  z  połączeń  głosowych,  jak  i  dostępu  do  Internetu. Wniosek  ten  jest  oparty  na  średniej  wartości  wskaźników  dla  całego  badania,  natomiast z punktu widzenia każdego pasażera i użytkownika usług komórkowych istotnym czynnikiem wpływającym na ocenę jakości usług będą problemy występujące na konkretnych trasach lub w pociągach określonego typu.

Wartości  prędkości  transmisji  danych  dla  operatorów  Orange  i  T-Mobile  w  powyższym zestawieniu zostały przedstawione po wyeliminowaniu w trakcie obliczeń nakładających się próbek  pomiarowych.  Powyższe  wynika  z  faktu  częściowego  współdzielenia  przez  obu operatorów  zasobów  radiowej  sieci  dostępowej,  co  utrudnia  uzyskanie  wiarygodnych wyników  indywidualnie  dla  każdego  z  operatorów  przy  zachowaniu  w  badaniu  warunku jednoczesności jego przeprowadzania.

Wyniki badania wskazują na ograniczone użycie najkorzystniejszych -z  punktu  widzenia jakości  usług -technologii  na  trasach  kolejowych (znaczny  udział  GSM  w  połączeniach głosowych i UMTS w transmisji danych). Można to wiązać z faktem, iż przebiegają one poza głównymi skupiskami ludzkimi, co nie sprzyja inwestycjom operatorów w rozwój sieci w tych  lokalizacjach.
Sytuacja  ta  powinna  poprawić  się  wraz  z  rozwojem  sieci,  zwłaszcza w oparciu o rozdysponowane w tym roku częstotliwości radiowe z zakresu 800 MHz.

Biorąc pod uwagę warunki zapewnienia usług telekomunikacyjnych w pociągach na trasach
kolejowych,  czas  niedostępności  sieci  operatora  na  poziomie  3-6  %  należy  uznać za  akceptowalny,  chociaż  pozostawiający  margines  do  poprawy.  W  zestawieniu  tym dwukrotnie
wyróżnia się operator Play, który z jednej strony posiada największą dostępność usług  głosowych,  na  co  wpływ  ma  wykorzystanie  roamingu  krajowego  w  sieciach pozostałych operatorów (w trakcie badania 76% połączeń głosowych zrealizowanych w sieci Plus  i  23%  w sieci  T-Mobile), z drugiej zaś strony charakteryzuje go wysoka, bo aż 18%, niedostępność  usług  transmisji  danych  realizowanych  w  tym  wypadku  we  własnej  sieci.

Uzyskany wynik Play jest związany z użyciem w badaniu transmisji danych kart SIM z oferty usług operatora  świadczonych  wyłącznie  we  własnej  sieci.  Play  posiada  również  ofertę uwzględniającą wykorzystanie sieci GSM i UMTS (bez LTE) innych operatorów w trybie roamingu krajowego. Badanie przy użyciu tego typu kart SIM powinno wskazać najwyższą dostępność  usług,  ale  jednocześnie  gorsze  średnie  wartości  wskaźników  w  związku ze wzrostem wykorzystania technologii GSM i UMTS.

Niedostępność usług dla poszczególnych operatorów jest wskazana powyżej jako wartość
średnia dla całego badania. Faktycznie niedostępność usług na poszczególnych trasach jest
bardzo zróżnicowana i uzależniona zarówno od pokrycia trasy zasięgiem sieci komórkowych
jak i od typu pociągu, w którym na danej trasie zostały przeprowadzone pomiary.