Bezpieczniejszy internet na ostatniej prostej. Ustawa czeka na podpis Prezydenta

Nowe przepisy określają, kiedy i na jakich zasadach organy państwa będą mogły nakazywać dostawcom usług pośrednich (platformom cyfrowym) usuwanie nielegalnych treści z internetu. Zakres i tempo podejmowanych działań będą zależeć od rodzaju przestępstwa oraz stopnia zagrożenia dla użytkowników.

• Różne tryby reagowania na nielegalne treści
• Natychmiastowa wykonalność decyzji

Najszybsza procedura została przewidziana dla treści związanych z seksualnym wykorzystywaniem małoletnich. W takich sprawach decyzje będą podlegały natychmiastowemu wykonaniu.

Dotyczy to w szczególności treści związanych z:

• prezentowaniem małoletnim treści pornograficznych (art. 200 § 3 i 5 Kodeksu karnego),
• groomingiem, czyli nawiązywaniem kontaktu z dziećmi przez internet w celu ich wykorzystania seksualnego (art. 200a k.k.),
• propagowaniem zachowań pedofilskich (art. 200b k.k.),
• produkcją, przechowywaniem i rozpowszechnianiem materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci (art. 202 § 1, 3–4c k.k.).

Rozwiązanie ma umożliwić szybkie ograniczanie dostępu do treści, które stanowią szczególne zagrożenie dla dzieci i młodzieży.

Natychmiastowa wykonalność decyzji na wniosek Policji lub prokuratora

Drugi tryb został przewidziany dla sytuacji wymagających szczególnie szybkiej reakcji ze względu na zagrożenie życia, zdrowia lub bezpieczeństwa publicznego. Taki tryb będzie miał zastosowanie wyłącznie do ustawowo określonego katalogu najpoważniejszych przestępstw.

Jeżeli z odpowiednim wnioskiem wystąpi Policja lub prokurator, natychmiastowemu wykonaniu będą mogły podlegać decyzje dotyczące treści związanych z:

• stosowaniem przemocy lub gróźb motywowanych nienawiścią (art. 119 § 1 k.k.),
• przyjęciem zlecenia zabójstwa (art. 148a § 1 k.k.),
• nakłanianiem lub pomocą w doprowadzeniu do samobójstwa (art. 151 k.k.),
• nakłanianiem do spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 156a k.k.).

Dzięki temu organy państwa będą mogły szybciej reagować w przypadkach, w których zwłoka mogłaby prowadzić do nieodwracalnych skutków.

Postanowienie sądu zamiast decyzji

Dodatkowe gwarancje proceduralne przewidziano dla spraw dotyczących wolności słowa i wypowiedzi publicznej.

Postanowienie sądu będzie wymagane w przypadku treści związanych z:

propagowaniem nazizmu, komunizmu, faszyzmu lub innych ustrojów totalitarnych (art. 256 § 1–2 k.k.),
nawoływaniem do nienawiści na tle narodowościowym, etnicznym, rasowym lub wyznaniowym (art. 256 § 1–2 k.k.),
publicznym znieważaniem osób lub grup ze względu na ich pochodzenie, narodowość, rasę czy wyznanie (art. 257 k.k.).
Rozwiązanie ma zapewnić równowagę między skutecznym przeciwdziałaniem mowie nienawiści a ochroną praw i wolności obywatelskich.

Zwykła procedura

Ustawa przewiduje również możliwość reagowania na inne rodzaje nielegalnych treści występujących w internecie.

Obejmują one między innymi:

• handel ludźmi (art. 189a k.k.),
• groźby karalne (art. 190 § 1 k.k.),
• kradzież tożsamości i podszywanie się pod inne osoby (art. 190a § 2 k.k.),
• rozpowszechnianie intymnych materiałów bez zgody osoby przedstawionej (art. 191a § 1 k.k.),
• fałszywe alarmy i informacje o zagrożeniach (art. 224a k.k.),
• organizowanie nielegalnej migracji (art. 264 § 2–4 k.k.),
• oszustwa internetowe i phishing (art. 286 § 1 i 2 k.k.),
• oszustwa komputerowe (art. 287 § 1 k.k.),
• naruszenia praw autorskich (art. 116 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych),
• nielegalną sprzedaż wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych i wyrobów nikotynowych (art. 12c pkt 5 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych),
• handel podrabianymi produktami (art. 305 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej,
• nielegalny handel towarami i usługami prowadzony za pośrednictwem platform internetowych (art. 54, art. 56, art. 62, art. 63a, art. 87, art. 107 lub art. 110a ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy).

Bezpieczniejsza przestrzeń cyfrowa
Nowe przepisy mają zwiększyć skuteczność walki z najpoważniejszymi zagrożeniami w sieci oraz zapewnić użytkownikom większą ochronę przed nielegalnymi treściami. Jednocześnie wprowadzają przejrzyste procedury i określają, w jakich sytuacjach decyzję podejmuje organ administracji, kiedy konieczne jest zaangażowanie Policji lub prokuratora, a kiedy rozstrzygnięcie należy do sądu.

Ustawa wdrażająca DSA stanowi kolejny krok w budowie bezpieczniejszego i bardziej odpowiedzialnego środowiska cyfrowego, zgodnego z zasadami obowiązującymi w całej Unii Europejskiej.

Ochrona praw użytkowników
Ustawa przewiduje również mechanizmy kontroli podejmowanych rozstrzygnięć. Strony postępowań będą mogły korzystać z przewidzianych prawem środków odwoławczych, a podejmowane rozstrzygnięcia będą podlegały kontroli sądowej. Rozwiązania te mają zapewnić skuteczne reagowanie na nielegalne treści przy jednoczesnym poszanowaniu wolności słowa i prawa do obrony.

Prace legislacyjne nad ustawą wdrażającą DSA są na finiszu. Po podpisaniu ustawy przez Prezydenta RP Polska dołączy do państw, które dysponują pełnym zestawem krajowych narzędzi służących egzekwowaniu przepisów Aktu o Usługach Cyfrowych oraz ochronie użytkowników internetu przed nielegalnymi treściami.