Powrót tradycyjnych zagrożeń, takich jak ryzyko kredytowe (62% wskazań) i przestępczość finansowa (43% wskazań), zmienia priorytety działania banków na całym świecie. Odpowiedzią na te permanentne wyzwania ma być efektywne wykorzystanie sztucznej inteligencji. Jednak niemal trzech na czterech (72%) ankietowanych dyrektorów ds. ryzyka ocenia, że jej wykorzystanie w tym zakresie znajduje się dopiero na wczesnym etapie wdrożenia. Wraz z rosnącą presją technologiczną sektor bankowy spodziewa się także zmian organizacyjnych, które przyczynią się do przeciwdziałania przedmiotowym zagrożeniom. Tymczasem blisko jedna trzecia (30%) respondentów planuje zmniejszenie składu osobowego zespołów ds. ryzyka – wynika z 15. edycji badania „EY Global Bank Risk Management Survey”.
Banki stają wobec powracających zagrożeń, takich jak ryzyko kredytowe i przestępczość finansowa. Na ryzyko kredytowe jako największy problem w działalności banków wskazuje 62% badanych. Wynika to m.in. z rosnących obaw o niewypłacalność kredytobiorców oraz wzrost konkurencji ze strony podmiotów spoza sektora bankowego. Z kolei 43% respondentów wymienia jako poważne wyzwanie przestępczość finansową, która odnotowała znaczący wzrost rok do roku z 23% do 43%. Szczególnie dynamiczny wzrost dotyczy oszustw cyfrowych, które wzrosły z 23% do 59%. Cyberbezpieczeństwo pozostaje kluczowym ryzykiem krótkoterminowym dla sektora bankowego. Wskazuje na nie aż 86% badanych instytucji.
Rosnąca liczba cyberzagrożeń stanowi poważne zagrożenie dla podstawowych procesów operacyjnych banków. W odpowiedzi banki muszą systematycznie wzmacniać mechanizmy ochrony oraz inwestować w nowoczesne technologie, aby skutecznie przeciwdziałać tym zagrożeniom i ograniczać ryzyko operacyjne. Zmienia to priorytety funkcjonowania instytucji finansowych na całym świecie. W odpowiedzi na przedmiotowe zagrożenia banki planują szerokie zastosowanie sztucznej inteligencji (AI). Jednak 72% dyrektorów ds. ryzyka ocenia, że wdrożenie AI w tym obszarze znajduje się dopiero na wczesnym etapie.
– Wyzwania, przed którymi stoją banki na całym świecie, dotyczą także polskiego rynku. Pomimo, że w Polsce odsetek kredytów z opóźnioną spłatą lub wysokim ryzykiem niespłacenia pozostaje stabilny to nadal jest on wyższy niż średnia dla Unii Europejskiej. Dodatkowo, nasz system bankowy należy do najczęściej atakowanych przez cyberprzestępców w Europie. Ta wymagająca sytuacja stanowi jednak nie tylko zagrożenie, lecz stwarza także okazję do wzmocnienia odporności. Jeśli instytucje finansowe podejmą dziś zdecydowane działania, będą mogły w nieodległej przyszłości osiągnąć przewagę konkurencyjną – mówi Magda Warpas, partner EY w dziale Doradztwa dla Sektora Finansowego.
Zastosowanie AI kluczowym elementem efektywnego zarządzania ryzykiem
Z badania EY wynika, że ponad połowa (55%) dyrektorów ds. ryzyka deklaruje, że zaawansowane technologie są dla nich priorytetem. AI jest najczęściej wykorzystywana do wykrywania oszustw (61%), monitorowania ryzyka cybernetycznego i operacyjnego (41%) oraz modelowania ryzyka kredytowego (33%). Mimo to, blisko trzy czwarte (72%) respondentów przyznaje, że wykorzystanie sztucznej inteligencji w obszarze ryzyka znajduje się nadal na wczesnym etapie wdrażania, chociaż 55% z nich wskazuje zaawansowaną technologię jako najwyższy priorytet w zarządzaniu tym kluczowymi ryzykiem. Ośmiu na dziesięciu (80%) respondentów wskazuje natomiast, że główną barierę stanowi, przede wszystkim, jakość danych.
– Zastosowanie AI staje się warunkiem koniecznym skutecznego zarządzania ryzykiem, zwłaszcza w obszarach takich jak AML / KYC, monitoring czy modelowanie kredytowe. W Polsce banki widzą w niej ogromny potencjał, ale wciąż napotykają ograniczenia, takie jak brak odpowiednich kompetencji, szybkość zmieniających się rozwiązań i związane z nimi koszty, trudności technologiczne czy infrastruktura danych. To jednak nie tylko problem banków – dodaje Magda Warpas.
Nowe kompetencje pracowników banków
Współczesny profil pracownika wymaga nie tylko wiedzy merytorycznej, lecz także elastyczności, kreatywności i gotowości do ciągłego doskonalenia się w obszarze nowych technologii i narzędzi cyfrowych. Banki kładą coraz większy nacisk na kompetencje cyfrowe, zdolność do analitycznego myślenia oraz umiejętność adaptacji zatrudnionych do dynamicznie ewoluującego środowiska pracy. Jak wskazują respondenci badania EY, najważniejszym zestawem kompetencji w obszarze ryzyka są obecnie umiejętności cyfrowe (71%). Obejmują one m.in. znajomość technologii, danych, AI i programowania. Ponad połowa (56%) dyrektorów ds. ryzyka docenia także zdolność do adaptacji w obliczu dynamicznie zmieniających się warunków geopolitycznych, technologicznych i rynkowych.
Ponadto, obserwując wzrost znaczenia sztucznej inteligencji, respondenci spodziewają się istotnych zmian kadrowych. Niemal co trzeci ankietowany (30%) twierdzi, że zespoły ds. ryzyka mogą zmniejszyć się w ciągu najbliższych 3 lat, co stanowi prawie dwukrotny wzrost w porównaniu z ubiegłorocznym wynikiem wynoszącym 16%. Wzrostu zatrudnienia spodziewa się prawie połowa (49%) dyrektorów. Dla porównania, w 2024 r. odsetek ten wynosił 68%. Jednocześnie 64% planuje zautomatyzować zadania wykonywane ręcznie, a 55% spodziewa się wzrostu liczby hybrydowych ról łączących pracę człowieka i sztucznej inteligencji.
– Zmiany kadrowe są nieuniknione dlatego specjaliści ds. ryzyka powinni więc inwestować w swoje umiejętności cyfrowe, by pozostać konkurencyjnymi na rynku pracy, jednocześnie licząc się z tym, że zapotrzebowanie na ich usługi w najbliższej przyszłości może się znacząco zmienić – mówi Magda Warpas, partner EY w dziale Doradztwa dla Sektora Finansowego.
Aktywa cyfrowe zwiększają zakres ryzyka
Rozwój technologiczny wymaga także od banków opracowania rozwiązań dotyczących aktywów cyfrowych, podatnych na wiele zagrożeń. Obawy dyrektorów ds. ryzyka wzbudzają głównie kwestie cyberbezpieczeństwa (83%) i przestępczości finansowej (78%). Jak wynika z badania, sześć na dziesięć (60%) instytucji nie ma jeszcze strategii w tym zakresie. Natomiast te, które już je wdrażają, skupiają się przede wszystkim na obszarach ekspozycji klientów (29%) i usługach związanych z aktywami cyfrowymi (16%).